Sunday, 07/06/2020 - 03:19|
Chào mừng bạn đến với cổng thông tin điện tử của Trường THCS Khôi Kỳ

Chuyên đề "GIÁO DỤC GIỚI TÍNH TUỔI HỌC ĐƯỜNG"

Chăm sóc sức khỏe vị thành niên là một vấn đề xã hội rất quan tâm. Nếu không được cung cấp đầy đủ  kiến thức sẽ dễ dẫn đến nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến đạo đức lối sống, việc học hành, có khả năng ảnh hưởng đến cả tương lai sự nghiệp của các em, đến chất lượng dân số của toàn xã hội.
Ngày 21/10 vừa qua, giáo Tạ Minh Hằng - GV môn GDCD thay mặt các thầy cô trong nhà trường tổ chức tiết học ngoại khóa về vấn đề: "
GIÁO DỤC GIỚI TÍNH TUỔI VỊ THÀNH NIÊN". 

Nhằm cung cấp cho các em những hiểu biết cơ bản về chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, các kiến thức về tâm sinh lý, về các nguy cơ có thai đối với lứa tuổi vị thành niên... cũng như các tình huống, dấu hiệu bị xâm hại hay nguy cơ bị xâm hại tình dục. Đặc biệt là các quy tắc cần thiết để phòng tránh bị xâm hại tình dục vói lứa tuổi vị thành niên. Để chuyên đề của chúng ta thành công cô rất mong sự ủng hộ nhiệt tình của tất cả các em học sinh toàn trường.

I. Khái niệm về tuổi vị thành niên

Theo các em thế nào là tuổi vị thành niên?

Lứa tuổi vị thành niên là giai đoạn chuyển tiếp từ tuổi ấu thơ sang người lớn

Đây là giai đoạn phát triển mạnh mẽ và phức tạp nhất của cuộc đời mỗi con người. Biểu hiện của giai đoạn này là xảy ra đồng thời một loạt những thay đổi bao gồm sự chín muồi về thể chất, sự biến đổi điều chỉnh về tâm lý và các quan hệ xã hội, bước đầu hình thành nhân cách. Nhưng đây cũng là giai đoạn nảy sinh nhiều rắc rối về tâm lý nhất so với các lứa tuổi khác. Các em muốn thể hiện cá tính của mình trước người lớn và đặc biệt là trước bạn khác giới.

Theo các em tuổi vị thành niên là độ tuổi nào?

Theo tổ chức y tế thế giới, vị thành niên nằm trong độ tuổi từ 10->17 tuổi. Cũng có một số nước phát triển tuổi vị thành niên là sớm hơn.

Trẻ em bước vào tuổi vị thành niên bằng những dấu hiệu của tuổi dậy thì. với nữ được tính từ khi xuất hiện kinh nguyệt lần đầu . Với nam  kể từ khi xuất tinh lần đầu

Ngày xưa người ta nói: Gái thập tam, nam thập lục”, nghĩa là nữ dậy thì từ 13 tuổi, nam dậy thì khoảng 16 tuổi. Nhưng ngày nay với toàn thế giới, do được chăm sóc đầy đủ hơn về dinh dưỡng nên thường dậy thì sớm hơn.

Tuổi dậy thì là tuổi có khả năng sinh sản, nhưng cơ thể các em đang chưa phát triển dầy đủ về sinh dục, chưa ổn định về mặt tâm sinh lý và chưa thể làm cha, làm mẹ được. Vì vậy, phải được giáo dục về  sức khỏe sinh sản cho cho các em, tạo điều kiện cho các em vượt qua được giai đoạn khủng hoảng của tuổi dậy thì để trở thành người lớn thực sự.

II. Sức khỏe sinh sản vị thành niên

1. Những biến đổi về thể chất

Bước vào tuổi dậy thì, tuyến yên ở não bộ tiết ra hoocmon FSH và LH có tác dụng kích thích hoạt động của buồng trứng đối với  nữ, tinh hoàn vớinam. Khi nhận kích thích của tuyến yên, thì buồng trứng của nữ sản xuất ra 2 loại hoocmon: Ơstrogen và progesteron; còn tinh hoàn nam sản xuất ra hoocmon testosteron. Các hoocmon này khiến cho cơ thể nam và nữ có những biến đổi sinh học cả bên trong và bên ngoài.

Sau đây là những thay đổi cơ thể ở tuổi vị thành niên

Em nào đã biết những dấu hiệu dậy thì của nam hoặc nữ ở tuổi vị thành niên là gì? (HS lớp 9 các em đã được học ở chương sinh sản của lớp 8 rồi)

Nữ

Nam

- Phát triển về chiều cao, cân nặng, tuyến vú phát triển, mọc lông mu, lông nách.

- Tăng tiết mồ hôi, chất nhờn,da mịn màng hơn, xuất hiện mụn trứng cá

- Đùi to, hông nở rộng, Thấy kinh lần đu: Dấu hiệu có khả năng sinh sản

- Phát triển về chiều cao, cân nặng, cơ ngực, vai, đùi phát triển, nở nang

- Mọc lông mu, lông nách, vỡ tiếng giọng ồm, lộ hầu, xuất hiện ria mép và râu,..

- Tăng tiết mồ hôi, chất nhờn

- Cơ quan sinh dục ngoài và trong phát triển. Bắt đầu có khả năng sinh sản

2. Những biến đổi về tâm sinh lý

Cùng với sự biến đổi về thể chất, ở vị thành niên xuất hiện những hiện tượng sinh lý đặc biệt

a. Hiện tượng kinh nguyệt ở nữ giới

Kinh nguyệt hay còn gọi là hành kinh lần đầu tiên xảy ra khi một em gái bước vào tuổi dậy thì, đa số ở khoảng 12 tuổi, một số ít có kinh lần đầu có thể sớm hơn hoặc muộn hơn

Đó là sự phát triển tự nhiên của một cơ thể, và là dấu hiệu thông báo sự trưởng thành của bộ máy sinh sản ở nữ giới. Đánh dấu mốc các em có khả năng sinh sản.

Khi một em gái đến tuổi 17 mà chưa có kinh nguyệt và tuyến vú chưa phát triển. Trong trường hợp này cần phải đi khám để được tư vấn của bác sĩ.

b. Hiện tượng xuất tinh ở nam giới

Hiện tượng cương dương và xuất tinh ban đêm (giấc mơ ướt hay còn gọi là mộng tinh) cho thấy khả năng sinh sản của nam giới đã bắt đầu. Nhưng từ đó đến tuổi hôn nhân cũng còn trên dưới 10 năm. Vì vậy, tuổi VTN cần hiểu điều này mà tăng cường việc học tập, rèn luyện để tránh những hành động sai lầm đáng tiếc làm tổn hại đến sức khỏe và hạnh phúc, tương lai như: quan hệ tình dục sớm, tảo hôn...

c. Những biến đổi về tâm lý

Cùng với những biến đổi về cơ thể, sinh lý ở độ tuổi này đời sống tâm lý cũng có những thay đổi sâu sắc. Các em dần dần tự chủ về tâm lý, tình cảm, tìm hiểu và có cảm xúc về giới tính, đồng thời suy nghĩ về vai trò tương lai của các em trong xã hội. Quá trình này diễn ra dần dần, đem đến cảm xúc cho các em và cảm xúc này đôi khi không ổn định. Một số em có thể cảm thấy thất vọng, vỡ mộng và bị tổn thương, nhưng trong chốc lát lại có thể trở nên sôi nổi, lạc quan.

3. Các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản của VTN

a. Mang thai sớm

Mang thai sớm là hiện tượng người nữ giới mang thai trước 18 tuổi.

Hậu quả của mang thai sớm ở tuổi vị thành niên:

  • Tuổi VTN mang thai sớm sẽ ảnh hưởng đến thai nghén cũng như sức khỏe.

Người mẹ tuổi càng trẻ có thai, hậu quả về thể chất càng nghiêm trọng, vì lúc này cơ thể chưa đạt đến độ hoàn thiện và ổn định, nếu mang thai sớm, dẫn đến phải sinh nở hoặc phá thai.

  • Những tai biến khi mang thai, nạo phá thai và sinh đẻ sớm là những nguyên nhân đầu tiên dẫn đến tử vong với bà mẹ ở tuổi vị thành niên.
  • Nhiều trường hợp do áp lực của gia đình và dư luận xã hội em gái mang thai sớm đều phải bỏ học, phải xa cách bạn bè, thầy, cô, cơ may tìm kiếm việc làm của các em đó sẽ ít hơn và phải phụ thuộc vào những người khác để sống và nuôi con.
  • Người mẹ trẻ này cảm thấy mình cô lập, tương lai mờ mịt. Một số em vì những mặc cảm đó mà dẫn đến những hành động đáng tiếc như tự vẫn, bỏ nhà đi làm gái bán dâm hoặc bị trầm cảm…

b. Mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục

Ở tuổi VTN, nếu có quan hệ tình dc sớm mà không có biện pháp để phòng tránh thì ngoài nguy cơ có thể gây ra mang thai sớm còn có thể bị nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục như: Bệnh lu, giang mai, bệnh do trùng roi âm đạo, bệnh sùi mào gà,... đặc biệt là lây nhiễm HIV.

c. Bị xâm hại tình dục

Xâm hại tình dục trẻ em là những hành vi trực tiếp hay gián tiếp của người khác tác động đến các em nhằm thỏa mãn dục vọng, trục lợi, gây ảnh hưởng xấu cho các em cả về thể chất lẫn tinh thần.

d. Sự cần thiết phải giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho VTN

Ngày nay hầu hết mọi người đã quan tâm đến vấn đề sức khỏe sinh sản và mong muốn biết rõ hơn về vấn đề này. Nhiều nước trên thế giới đã đưa giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vào giảng dạy ở nhà trường phổ thông và đại học. Đạt kết quả tích cực đối với giới trẻ.

Vì vậy, GDGT bắt đầu càng sớm càng tốt (trước tuổi 12 theo tổ chức Y tế thế giới đã nghiên cứu)

Thực tế trong thời gian vừa qua đã xảy ra vụ dâm ô nhiều trẻ em đặc biệt nghiêm trọng trong công viên giải trí tại Đà Nẵng. Lợi dụng việc kiểm tra an toàn trong công viên, nhất là khu vui chơi cho trẻ em mà Bùi Hoàng Hải thường theo dõi các bé dưới 8 tuổi đến chơi mà không có người lớn đi kèm hoặc thường tự chơi một mình. Hải liền dụ dỗ các bé gái chui vào đường ống trượt và thực hiện hành vi của mình. Chỉ trong 2 tháng, Hải đã thường xuyên xâm hại 9 bé gái chưa đến 8 tuổi, thậm chí, có cháu bé bị Hải xâm hại nhiều lần.

Hay như trường hợp của chị Thủy (Hà Nội) có con gái 6 tuổi bị chính chú hàng xóm lạm dụng khi chị nhờ người này đưa đón con đi học trong lúc chị bận công tác. Lợi dụng sự tin tưởng của gia đình chị Thủy, thường xuyên đưa đón con gái 6 tuổi đi học, người hàng xóm thường đưa cháu bé đến nơi vắng vẻ và thực hiện hành vi xâm hại. Sau đó, hắn dọa bé không được nói cho bất kỳ ai biết nếu không sẽ giết. Điều này khiến con gái chị Thủy luôn sợ hãi, rối loạn tâm thần nghiêm trọng đến mức chị phải đưa con nhập viện vì các triệu chứng thần kinh. Chỉ đến khi bác sĩ khám và tìm hiểu, cháu bé mới nói ra sự thật khiến chị chết điếng.

4. Ta cần có những kỹ năng nào để phòng chống xâm hại tình dục ở tuổi vị thành niên

4.1. Điều cần biết về giới tính và các vùng nhạy cảm

Kỹ năng đầu tiên mà các em nên biết  là kiến thức về giới tính và 4 vùng nhạy cảm trên cơ thể là: miệng, ngực, vùng giữa hai đùi và mông.

Tại sao các vùng cơ thể đó được gọi là vùng nhạy cảm?

Vì đó là nơi tập trung nhiều tế bào thần kinh về cảm giác, xúc giác. Nếu để người khác giới động chạm vào các vùng nhạy cảm đó sẽ gây ra các hưng phấn và kích thích tình dục . Do vậy, có thể xảy ra việc quan hệ tình dục tuổi vị thành niên do không làm chủ được bản thân có thể dẫn đến các hệ lụy không mong muốn. Như các em nữ có thể bị mang thai sớm ảnh hưởng đến việc học tập và tương lai. Các en nam bị bố mẹ chửi mắng, mọi người chê cười…

Hoặc nhiều trường hợp các em bị xâm hại mà không thể tự nhận biết được sự nghiêm trọng của vấn đề do còn quá non nớt và thiếu hiểu biết.

Các em cần  biết rằng các vùng nhạy cảm trên cơ thể chỉ là của riêng các em và phải  biết cách bảo vệ cơ thể trước sự động chạm của người khác nếu các em không thích.

4.2. Một số biện pháp tự bảo vệ mình

* Quy tắc bàn tay giao tiếp

Các em cần biết quy tắc bàn tay giao tiếp . Mỗi ngón tay là 1 quy tắc sau:

- Ôm hôn (ngón cái): Chỉ dùng với những người thân ruột thịt trong nhà như: anh chị em ruột, bố mẹ, ông bà.

- Khoác tay, nắm tay với họ hàng, thầy cô, bạn bè(ngón trỏ).

- Bắt tay khi gặp người quen biết (ngón giữa).

- Vẫy tay nếu gặp người lạ (ngón áp út).

-  Xua tay (ngón út) để phòng tránh xâm hại,các em phải biết xua tay không tiếp xúc. Nếu cần phải biết hét to để cầu cứu, báo động và bỏ chạy khi những người xa lạ tiến lại gần và có những cử chỉ thân mật khiến các em bất an, khó chịu.

Giải thích quy tắc bàn tay muốn nhắc nhở các em. Ví dụ, ai đó đề nghị được ôm, hôn các em: Các em phải nghĩ ngay đến ( Ngón cái trong quy tắc này là chỉ được ôm , hôn  với đối tượng nào và từ chối khi không phải đối tượng như trong quy tắc bàn tay đã được học) để tránh bị lạm dụng xâm hại .

Các ngón khác tương tự …

* Không cho người khác chạm vào vùng nhạy cảm

Các em phải tự biết cách bảo vệ cơ thể, không cho bất kỳ ai chạm vào vùng nhạy cảm hay có những hành động ôm ấp, vuốt ve nếu các em không thích.

- Vùng nhạy cảm là của riêng các em, kể cả bố mẹ cũng không được chạm vào nếu không có sự đồng ý của các em.

- Phải biết từ chối và phản ứng lại nếu có người cố tình động chạm vào cơ thể khiến các em thấy khó chịu.

* Không chạm vào vùng nhạy cảm của người khác

- Giống như việc trên việc tự bảo vệ cơ thể của mình thì các em cũng chú ý không chạm vào vùng nhạy cảm của người khác hay bị người khác ép buộc mình chạm vào các vùng đó của họ, nhất là người khác giới.

- Không nên tò mò về cơ thể người khác để tránh bị lợi dụng, dụ dỗ hay vô tình kích thích thú tính của những kẻ xấu.

* Tránh xa người lạ mặt

Các em nên tránh xa người lạ mặt, không bắt chuyện hay làm quen với bất kỳ ai mà các em gặp trên đường nếu không có sự đồng ý của cha mẹ. Đặc biệt là quen trên mạng XH..

- Các em  có thể gặp phải những nguy hiểm khi đi chơi một mình với người lạ mặt hoặc đi đến những nơi vắng vẻ, những nơi tối tăm, kín khuất.

* Không cho người lạ mặt vào nhà

Khi các em ở nhà một mình, tuyệt đối không được cho bất kỳ người lạ mặt nào vào nhà. Cũng không nên đi chơi một mình dù chỉ là sang nhà hàng xóm hay đến nhà người quen mà không có sự theo dõi của bố mẹ đặc biệt vào buổi tối hay khi vắng người .

* Biết cách chạy thật nhanh hoặc nhờ sự giúp đỡ của người khác

Để đề phòng trường hợp không may các em bị tấn công, phải biết cách chạy trốn. Các em tìm cơ hội lúc kẻ xấu sơ hở để chạy thật nhanh hoặc la hét thật lớn, cầu cứu người xung quanh.

Nên chú ý rằng do sự chênh lệch về sức khỏe nên mọi sự phản kháng của các em gần như không đem lại kết quả, thậm chí còn khiến kẻ xấu sử dụng những biện pháp bạo lực hơn. Vì vậy, chỉ có thể dùng sự thông minh và những kỹ năng mới có thể giúp mình thoát thân an toàn.

Ngoài ra, các em phải  ghi nhớ số điện thoại của cha mẹ, thầy cô, anh chị em số điện thoại khẩn cấp của an ninh… để có thể sử dụng trong trường hợp khẩn cấp.

* Báo ngay cho cha mẹ khi mình bị đe dọa hoặc không thích bất kỳ người nào

Các em  không phải cần sợ hãi hay lo lắng khi có bất kỳ kẻ nào đe dọa hoặc làm tổn thương đến mình. Trong trường hợp có kẻ xấu đe dọa mình phải giữ bí mật thì hãy nên thông báo cho cha mẹ và người thân biết.

Ngoài ra, khi các em không thích tiếp xúc với bất kỳ người nào, cũng nên chia sẻ cho cha mẹ biết và tránh xa những người mà các em không thích hay có những hành vi đụng chạm….

5. Tình huống

1. Nếu em đi 1 mình trên đoạn đường vắng, em nhìn thấy có người có ý định xâm hại mình. Em sẽ làm thế nào?

Đáp án: Chạy thật nhanh, hét to và tìm sự trợ giúp của những người tin tưởng.

2. Khi đi vệ sinh, có bạn khác giới đi vào nhà vệ sinh của mình, em sẽ làm gì?

Đáp án: Em sẽ đi ra và nói cho các thầy cô giáo biết để có biện pháp xử lý.

6. Tổ chức chơi trò chơi

Sau đây cô sẽ đưa ra một trò chơi mời các em tham gia để chứng tỏ sự hiểu biết của mình về giới tính, về sức khỏe sinh sản vị thành niên, về tình yêu .

- Trò chơi 1 có tên là: Chọn đáp án Đúng – Sai

Luật chơi như sau:

Đội chơi gồm  8 học sinh (4 nam – 4 nữ ). Quy định không xấu hổ, thẳng thắn trao đổi.

Các em xếp 1 hàng giữa sân khấu, cô đọc câu hỏi

  • Nếu thấy đúng thì bước lên 1 bước
  • Nếu thấy sai lùi xuống 1 bước.

Câu 1: Bạn là giới tính nữ. Đúng hay sai ?

(Đáp án Nữ bước lên là đúng)

Câu 2: Dấu hiệu để  bạn  nữ bắt đầu có khả năng mang thai là thèm của chua. Đúng hay sai?

(Đáp án: Bước lên là sai. Vì dấu hiệu bạn nữ bắt đầu có khả năng mang thai là thấy kinh lần đầu)

Câu 3: Bạn trai có khả năng làm cho người khác giới có em bé khi bắt đầu có hiện tượng mộng tinh. Đúng hay sai?

Đáp án: (Đúng )Bước lên

Câu 4: Vào những ngày đèn đỏ, bạn gái ăn dưa hấu, uống nhiều nước lượng kinh nguyệt tăng lên nhiều. Đúng hay sai?

(Sai - Bước xuống là đúng) Vì việc ăn hoa quả và uống nước tốt cho sức khỏe đặc biệt là ngày kinh nguyệt

Trò chơi 2: Sắp xếp vị trí đúng với quy trình tình yêu

+ Chọn 5 em (Cả nam và nữ )

Cô có 5 tấm biển ứng với 5 cái tên cô dặt cho các em theo 5 mức độ của tình yêu: Thích, tìm hiểu, yêu, lấy, “quan hệ”

+ Các em có 2 phút sắp xếp tên theo 1quy trìnhyêu theo ý hiểu của mình

Để có tình yêu bền vững, đầu tiên là thích, từ thích mới có động lực để tìm hiểu, tìm hiểu thấy người đối phương có nhiều điểm tốt, thấy hợp với mình thì quyết định yêu, sau khi yêu là lấy (đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật ), sau đó mới quan hệ.

Ngày nay, các bạn trẻ thường đốt cháy giai đoạn: Thích, quan hệ, yêu, lấy,... rồi mới tìm hiểu. Tình yêu nông cạn, hời hợt không tìm hiểu kĩ đó là nguyên nhân tan vỡ của nhiều gia đình.

Theo các em “Tìm hiểu” nghĩa là gi?

Ngày xưa các cụ dạy: “Lấy vợ xem tông, lấy chồng kén giống”

Các em hiểu “Xem tôngkén giống” là gì? Ngoài sự thấy thích về hình dáng, tính nết, hợp gu thời trang… thì còn phải biết về tổ tông, dòng giống của người bạn mình thích xem  gia đình dòng họ của đối phương có ai mắc bệnh tật di truyền khôngnếu gia đình dòng họ của mình đã có người mắc bệnh tật DT lấy một người mà gia đình dòng họ cũng có người mắc bệnh tật DT thì xác xuất việc sinh ra con mắc các bệnh tật DT rất cao các bệnh DT n: câm điếc bẩm sinh, bệnh Đao, tơc nơ

Ở Việt Nam đặc biệt ở tuổi trẻ tỷ lệ ly hôn là rất cao nhất là ở các khu đô thị. Bình quân mỗi tháng ở mỗi quận huyện trong TPHCM có 80-100 vụ ly hôn: Thành phố HCM là nơi đông dân nhất trong toàn quốcsố vụ ly hôn so với các vụ án khác chiếm tỷ lệ 50%, thậm chí có đôi chỉ kết hôn 2 tháng đã ly hôn…

7. Kết luận

Thông qua nội dung tuyên truyền hôm nay cô mong muốn các em sẽ có thêm cho mình một vốn kiến thức bổ ích nhằm bảo vệ và chăm sóc bản thân các em. Nhận biết được các dấu hiệu của tuổi dậy thì, có các biện pháp, chăm bảo vệ sức khỏe sinh sản cho chính mình. Có kĩ năng phòng tránh bị xâm hại tình dục.

Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn các thầy cô đã chú ý lắng nghe. Cảm ơn các em đã tích cực tham gia chuyên đề.

Một số hình ảnh:

Cô giáo: Tạ Minh Hằng - GV môn GDCD - Phụ trách chuyên đề

Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 3
Hôm qua : 23
Tháng 06 : 273
Năm 2020 : 12.218